Młodoszowice, Bąków, Gałążczyce, Rożnów, Strużyna, Przeworno

Pomnik w miejscu dawnego niemieckiego pomnika poległych na wojnie 1914-1918, Młodoszowice/Zindel, 17.02.2020

W Młodoszowicach, wsi niedaleko Grodkowa, przed kościołem rosną trzy drzewa, więc odnalezienie w zasobach polska-org.pl oryginalnego denkmala nie stanowiło problemu. Problemem było stwierdzenie na podstawie słabej jakości zdjęć, czy choć postument pomnika jest oryginalny. Wydaje mi się, że nie jest. Ale miejsce się zgadza. Napis na obecnym pomniku jest niemal nieczytelny cytat Igora Neverly - "Są ludzie, na których od dawna czekamy. Są przyjaźnie nagłe, niespodziane, o których nigdy nie zapominamy. Młodoszowice 1189-1989" i data 25.05.1996 r.

Konwertowany denkmal Bąków/Bankau, 17.02.2020

Zrobiłem zdjęcie od frontu, ale tło zmasakrowało bryłę pomnika, więc zdecydowałem na lekki profil, ale nieroztropnie - czego zwykle nie czynię - nie obszedłem pomnika w koło. Nie wiem czemu, może zagadałem się z moim Synem, którego zabrałem ze sobą na zdjęcia? Nie mam pojęcia. W każdym razie ten pomnik został poddany ciekawemu zabiegowi, który "odkryłem" post factum na niezawodnym polska-org.pl. Oryginalne imiona i nazwiska zostały otłuczone tak, ze są całkiem nieczytelne, a cały pomnik obrócono o 180° wg osi wertykalnej. Orzeł wciąż nie doczekał się korony, a liternictwo nowych napisów - ledwie czytelnych - sugeruje, że pomnika nie robiono z największym pietyzmem. Także niebawem tam wrócę.

Rozebrany i przeniesiony pomnik poległych mieszkańców w wojnie 1914-1918, Gałążczyce/Giersdorf, 17.02.2020

Gałążczyce to najbliższa mnie wieś, gdzie znajduje się zauważalny podjazd i niemal górskiej charakterystyce, więc bywam tu często. Niedaleko znajduje się poniemiecki pałac, w którym urządzono ajurwedyjskie SPA. We wsi niespotykany w okolicy obiekt - dom z okresu dwudziestolecia międzywojennego, cały poszatkowany kulami. W rejonie wzgórz rozciągającym się od Strzelina do Niemodlina Armia Czerwona napotkała silny opór, w lasach wciąż można znaleźć ślady okopów i ziemianek, a ukształtowanie terenu ułatwiało ostrzał niespodziewającym się oporu czerwonoarmistom. We wsi zachował się park pałacowy i remiza, kościół na wzgórzu i budynek szkoły na malowniczej skarpie. Oryginalnie denkmal stał na rozstaju dróg - głównej we wsi i ścieżki do kościoła. Obecnie jego pozostałości przeniesiono na prawą stronę pod drzewo.

źródło: polska-org.pl

Pomnik wojenny 1914-1918 przebudowany na kapliczkę, Rożnów/Rosen kr. Strehlen, 17.02.2020

Nie znalazłem na żadnej fotografii potwierdzenia, ale "z doświadczenia" mam przekonanie, że to jest denkmal - umiejscowienie, kształt, różnice w estetyce głównej konstrukcji i krzyża - nic nie pasuje.

Pomnik wojenny 1914-1918 przebudowany na kapliczkę, Rożnów/Schönbrunn, 17.02.2020

Właściwie zmiany są "kosmetyczne" na tle tego, co wydarzyło się przyległościom. Na prawo od pomnika, niecałe 100 m, stai ruina pałacu, na wprost przed pomnikiem miejsce po kościele na delikatnym wzniesieniu wzmocnionym murem oporowym (dolne lewe zdjęcie, na którym widać także tył pomnika). Kiedy ustawiałem się do zdjęcia, a mój sym bobrował w trzcinach nad stawem podszedł do mnie człowiek o dość południowej urodzie i zapytał nieoryginalnie "co to panie będzie". No więc odpwoedzialem zgodnie z prawdą, że dokumentuję pomniki. 

 - A wie pan, że to nie był taki zawsze?

 - Tak, wiem.

I obaj wylaliśmy sporo żółci na stan poniemieckiej substancji. Fajnie wiedzieć, że są ludzie, którzy też myślą, że zamiast ślepo kleić narrację historyczną tzw. "ziem odzyskanych" z Piastami, można było zbudować nową jakość i o to oprzeć budujące się od podstaw społeczeństwo.

Ten denkmal był chyba jednym z pierwszych, które rozpoznałem i przy okazji którego wpadłem na to, że one są - w mojej ocenie - najbardziej wyraźnym wskaźnikiem relacji MY - ONI. 

Pomnik wojenny 1914-1918 przebudowany na kapliczkę I, Przeworno/Prieborn, 17.02.2020

Pomnik w Przewornie mijałem wiele razy zanim do mnie dotarło, że przecież to denkmal. Pewnie dlatego, że jak jadę tędy rowerem, to mam jeszcze 40 km, a za sobą trzy lub cztery razy więcej, wiec w tym miejscu myśli są gdzieś daleko za ciałem. W Przewornie denkmali było dwie sztuki - ten i z wojen prusko-austriackich. Starszego nie namierzyłem jeszcze. 

Pomnik wojenny 1914-1918 przebudowany na kapliczkę II, Przeworno/Prieborn, 17.02.2020

Drugie ujęcie lepiej pokazuje stalową koronę do zawieszania taśm, jednak te dwa krzaki mnie irytują, więc to zdjęcie nie wejdzie do zestawu. W opozycji do Strużyny, gapie z tła reprezentowali raczej mentalność odkuwających literki, niż rozpaczajacych nad kulturową dewastacją regionu.

Jaworów/Jauer i Bryłówek/Deutsch Breile

Pomnik upamiętniających poległych w wojnie 1914-1918

we wsi Jaworów (niem.: Jauer), 31.10.2018

Pomnik upamiętniający poległych w wojnie 1914-1918

we wsi Bryłówek (niem.: Deutsche Breile), 31.10.2018

Dzisiaj słońce pełną gębą, więc jedyna szansa na zdjęcia była tuż przed zachodem. Miałem jeszcze chęć dotarcia do pomnika w Owczarach, jednak w Bryłóku spotkałem dwóch starszych mężczyzn, z któymi trochę pogadałem o trudach mieszkania na wsi z dala od głównej drogi - czyli około kilometra od ruchliwej ostatnio DK 39. Jeden z nich - jak się okazało w rozmowie - jest synem nieżyjącej już Pani Stanisławy, której portret zrobiłem ponad 10 lat temu. Miała wtedy 87 lat. Zmarła w wieku 93. Z rozmowy wyszło, że wieś się wyludnia, że zostało może z piętnaście rodzin, że młodych już nie ma i że pałac we wsi spalili sowieccy żołnierze. To czasem taki wytrych bywa, więc mam dystans do takich deklaracji.

Pomnik w Jaworowie znajduje się w ciekawym miejscu - na wysepce po środku mostu. Napisy są czytelne do linii, poniżej której rozmył je deszcz - na to wygląda, bo nie ma tam śladów siłowego usuwania napisów. Nie zachował się pruski krzyż, ale przynajmniej nie został zastąpiony katolickim.

źródło: https://polska-org.pl/505897,Jaworow.html

Jeszcze wiosną we wsi widziałem wieżę remizy strażackiej, ale dzisiaj pokręciłem się i nie ma po niej śladu - była jakaś świeża sterta cegieł, więc być może stara remiza, która pewnie była niewielka, rozpadła się.

Borów/Markt-Borhau dzień drugi

Denkmal po wojnach prusko-austriackich 1740-1763 przebudowany na kapliczkę, Borów/Markt-Bohrau, 11.07.2018

Oryginalnie stał na centralnym placu we wsi, mógł mieć z sześć lub siedem metrów. Nie znam się na ich budowie - zwykle był to prostopadłościan, na nim stała kolumna, na kolumnie orzeł. Pospacerowałem trochę, ale na miejscu, gdzie stał nie ma ani śladu - teraz stoją tam ławki i stolik na prywatnej posesji. Kolumnę "poskładano" i postawiono na niej figurę. Autentycznie wpadłem na to tworząc wczorajszy wpis, więc zapraszam do "przeskrolowania".

Po drodze odwiedziłem jeszcze Przecławice, w których poniższy pomnik rzucił mi się w oczy w niedzielę, kiedy zrobiłem zupełnie głupią trasę szosą z Oławy do Środy Śląskiej drogą wojewódzką nr 346, która łączy oba miasta i w tychże miastach przecina krajową 94, która do jazdy szosówką absolutnie się nie nadaje.

Prawdopodobny denkmal po wojnach prusko-austriackich 1740-1763 przebudowany na kapliczkę, Przecławice / Prisselwitz, 11.07.2018

Denkmal po wojnnie 1914-1918 przebudowany na obelisk Wincentego Witosa w 1990 roku, Węgry/Wangern, 11.07.2018


Ten pomnik w Węgrach też mi kilka razy mignął, ale nie dawał mi spokoju. Do dzisiaj, kiedy stanąłem przed nim i pasował mi umiejscowieniem na denkmal po I Wojnie Światowej. Wlazłem szybko na niezawodny portal dolny-ślask.org.pl gdzie akurat o tym pomniku nikt nie napisał, ale jeden z autorów pokazał fotografię kamienia opatrzoną komentarzem, że to "prawdopodobnie przedwojenny nagrobek". Na zdjęciu nie widać żadnego punktu odniesienia, więc wyglądał na zwykły polny otoczak. Tymczasem ów kamień jest dość spory - około 80x120x40 cm. Widać wgłębienie po tablicy i dół obrobiony tak, by mógł stać. Takich pomników widziałem sporo w Saksonii, więc ewidentnie są to dwa pasujące do siebie elementy jednego pomnika.

Tymczasem uzbroiłem się w drona, bo kilka rzeczy będzie widocznych wyłącznie z góry. Ponieważ to już cięższa maszyna, więc powoli uczę się go i czekam na kurs i egzamin :) idealny sposób na fotografię lotniczą przy lęku wysokości :)

Borów/Markt-Borhau

Denkmal 1914-1918 przebudowany na kapliczkę, Borów/Markt-Bohrau, 10.07.2018

Budynek przy ulicy Wrocławskiej 12, Borów/Markt-Bohrau, 10.07.2018

Odstępstwo od reguły, z którego jestem zadowolony. Zrobiło się dzisiaj ładne światło i pojechałem do Borowa, niecałe 30 km ode mnie. Często mijam tę sporą wieś jadąc szosą w kierunku Ślęży czy wracając z Gór Sowich i wiele tutaj pięknych rzeczy przykuwało moją uwagę. Denkmal jednak wpadł mi w oko dopiero w marcu, kiedy już bardziej się im wszystkim przyglądałem szukając perełek do kolekcji. Nie lubię zbyt liści na drzewach, bo przy tym trybie pracy i lekkim podmuchu wiatru nie są zamrożone, tylko jakieś takie rozmazane. Kiedyś to nie robiło różnicy, bo i tak tego nie było widać, tylko głównie cieszyłem się, że laborant nie spierdzielił mi kolejnej partii materiału. A teraz jest D810 i Sigma Art i Irix i jak coś jest, to to jest i widać i mam spokój. Albo nie mam. Dzisiaj akurat jest bezwietrznie i Słońce ponad niezbyt grubą warstwą chmur, więc chcąc dać odpocząć zmasakrowanym czworogłowym mięśniom wsiadłem w auto z aparatem i statywem. I to był bardzo dobry pomysł. 

Denkmal - kolejny na liście - wejdzie do kolekcji. A ten budynek zawsze chciałem sfotografować. Narasta we mnie jakaś obawa, że on zniknie, bo jego stan wydaje się pogarszać.

W samym centrum wsi stał jeszcze jeden denkmal z wojen śląskich, ale nie został po nim ślad...

Nie do cholery! - A właśnie, że został. Paczcie tu, środkowe zdjęcie:

 A teraz tu - to zauważyłem dzisiaj pod kościołem i wszystko tu - jak widać - nie pasuje:

Przecież to jest kolumna z fragmentów Kriegerdenkmala! Tylko zrobiłem to telefonem, choć przymierzałem się ale jakoś nie wiedziałem po co miałbym zrobić to zdjęcie. Jutro wracam do Borowa.